Biết thì thưa thốt, không biết thì Nguyễn Văn Tuấn... dựa cột và cứ nói!

Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn, Việt kiều Úc, nói nhiều quá. Chuyện gì ông cũng xía miệng vào bàn cho được, kể cả những lĩnh vực ông không biết lấy một chữ đui chứ đừng nói chi đến ấn phẩm ISI. Ông lại lên báo tự xưng là đồ đệ của cụ Nguyễn Khắc Viện, là "fan" của cụ Nguyễn Hiến Lê, những người bàn về nhiều vấn đề chẳng dính dáng gì đến chuyên môn của họ. Sang trọng thế. Thực chất là mục hạ vô nhân, thiên hạ dốt cả, chỉ mình ông khôn. Chúng tôi không dám khuyên ai vì ông tài giỏi thế, cần ai khuyên nữa? Nhưng chúng tôi có thể dự đoán là nếu ông cứ tiếp tục nói nhảm ắt có ngày mang nhục, không kịp tránh.

Trên dòng kẻ bằng những dấu chấm anh là Trần Dương Tường

Trước khi Nhã Nam đưa bản dịch Lolita ra trình làng, tôi cam đoan người nào đọc phải một câu như trên hiểu được chết liền. Sau  khi bản dịch của Dương Tường xuất hiện, bà con phải dò lại bản gốc tiếng Anh mới hiểu dịch giả muốn nói gỉ. Nhiều người cao giọng chê bai, đòi Dương Tường phải dịch lại cho mượt mà hơn hoặc phải kèm ghi chú. Xem ra bây giờ cả hai việc đó đều không cần thiết nữa. Sau những sự việc ầm ĩ vừa qua, còn ai muốn đọc một bản dịch ký tên Dương Tường nữa không? Và ghi chú để làm gì nữa khi bây giờ, nhờ công Dương Tường, mọi người đều biết trên dòng kẻ (bằng những dấu) chấm nghĩa là gì rồi.

Dương Tường không nhận sai và thật ra, rất khó bảo anh sai.Trình độ người đọc Việt Nam thấp kém, không biết dòng kẻ chấm là gì thì đó không thể là lỗi của Dương Tường. Nếu Nabokov viết trên dòng kẻ chấm mà dịch thành trên  dòng kẻ liền thì mới có thể gọi là sai vì đó là hai loại dòng kẻ khác nhau. Đằng này sách Pháp, sách Nga đều dịch là trên dòng kẻ chấm. Vậy người dịch sai ở chỗ nào? Dương Tường thậm chí dịch còn đúng hơn các ông Nga và Pháp, bởi vì các ông Tây còn phải dài dòng văn tự kiểu trên dòng kẻ chấm của mẫu đơn / biểu mẫu.... mà nguyên bản có từ nào về đơn từ, biểu mẫu đâu?

Dịch thuật trước hết là một nghệ thuật. Mỗi dịch giả có một quan niệm riêng. Với Dương Tường không có chuẩn mực nào cao hơn nguyên bản. Vì vậy, dù ai nói đông nói tây, Dương Tường cứ phải viết tiếng Việt như nguyên bản tiếng Anh. Từ bao nhiêu năm qua anh luôn giữ vững lập trường này. Tại sao trước đây không ai phẫn nộ với làn da trắng trong của hoa mộc lan. Tại sao người ta ít nhận ra điều đó mỗi khi bị cuốn hút bởi sự duyên dáng của câu văn Việt hồn Tây? Vậy thì tại sao bây giờ lại đi khuấy động cả thị trường chữ nghĩa vì một chuyện không đáng?

Vì sao người ta quyết đập Cao Việt Dũng đến chết?

Cao Việt Dũng dịch sai nhiều quá. Có người dè bỉu: “Một anh tiếng Pháp bằng C cũng không sai ngớ ngẩn đến thế”. Người khác suy đoán: “Hắn thuê thợ dịch, không xem lại cẩn thận”. Nói chung, nguyên nhân Dũng dịch sai là một ẩn số. Nhận cái tội nào cũng là tự tròng dây thắt cổ.

Khát vọng muốn sống (và phải sống trong ánh hào quang mới xứng) khiến Cao Việt Dũng trở nên liều lĩnh. Anh ngoan cố sử dụng mọi thủ đoạn để đánh trả những người phê bình mình và tự bộc lộ như một kẻ ngụy biện xảo quyệt, một tên bất lương đội lốt trí thức.

Đầu tiên là cố tình “trì hoãn cái sự sung sướng” càng lâu càng tốt. Đến khi công chúng mất kiên nhẫn, anh mới lên tiếng: “Tôi bận quá, có những việc khác quan trọng hơn”. Đó là một lời biện bạch hoặc là hết sức vô trách nhiệm với việc mình đã làm, hoặc là hết sức xấc xược với những người góp ý cho mình, hoặc cả hai.

Trong toàn bộ những lý lẽ được Cao Việt Dũng triển khai đề tự bào chữa, điểm duy nhất có thể có chút ít giá trị là độ chênh trong quan niệm về tín, đạt, nhã của dịch thuật. Với kiểu chia động từ “tôi nghĩ thế này, anh nghĩ thế kia, ngôi thứ ba số ít nghĩ thế ấy, số nhiều thế ấy..." người ta có thể cãi nhau sáng đêm chưa xong. Và Cao Việt Dũng thích thế. Để khỏi phải nói mấy chuyện tử cung, ruột non, ruột già.

Rồi những người bỏ công chỉ cho anh biết rằng “hú họa” không thể là “hạnh phúc nhỏ mọn”, cây cọ vẽ khác với cái bàn chải và đàn ông không thể chết vì ung thư tử cung... bị anh mắng sa sả là những kẻ bới lông tìm vết đầy ác ý. Khổ một nỗi là họ chẳng bới cái gì cả. Lỗi của Cao Việt Dũng sờ sờ ra đấy. Bất cứ người nào có trình độ tiếng Pháp trên bằng C đều có thể thấy rõ trong khi Dũng phải đợi người ta bươi lên, móc ra.

Dũng chỉ nhận một vài lỗi nhẹ nhàng, và ngay lập tức anh chia luôn động từ “tôi có lỗi, anh cũng có lỗi, chúng ta đều có lỗi, mọi người đều có lỗi..., cá mè một lứa cả”. Những người đáng làm thầy anh không đời nào chịu ngồi xuống chung một chiếu với thằng xấc láo. Cách nhận lỗi của Dũng chỉ khiến cho người ta muốn đạp Dũng ra khỏi chiếu.

Trong khi đó âm binh của Cao Việt Dũng lang thang khắp các diễn đàn, cất giọng phụ họa bằng những luận điệu mà Cao Việt Dũng ở vị trí của một dịch giả chuyên nghiệp không thể  phát biểu: “Chê dễ, làm không dễ”, “Mặc dầu còn những hạn chế nhất định, Cao Việt Dũng vẫn có đóng góp đáng kể”, “Chê Dũng là bất dũng, vô sỉ, ghen ăn tức ở...” vân vân và vân vân. Hoặc Cao Việt Dũng không thể kiểm soát nổi lũ âm binh này, hoặc chúng được chính anh chỉ đạo, tất cả những ai đụng chạm đến thần tượng, thần đồng Cao Việt Dũng đều bị mạt sát không tiếc lời. Chính bọn này đẩy Cao Việt Dũng đến cửa tử nhanh hơn. Cả những người từ trước đến nay không muốn nói về Cao Việt Dũng cũng không thể làm ngơ được nữa.

Từ chỗ chỉ là một dịch giả phạm nhiều sai sót (ai chẳng có sai sót?), và chỉ thế thôi, Cao Việt Dũng đã trở thành biểu tượng đáng xấu hổ của thị trường chữ nghĩa, bằng cấp, sách vở... bát nháo. Đáng xấu hổ nhưng không biết xấu hổ, không biết nói lời cảm ơn và xin lỗi cho phải phép lại cuồng ngôn lộng ngữ, không có dấu hiệu nào cho thấy Dũng có khả năng phục thiện. Với những kẻ mà căn tính bất lương không thể cải tạo được, chỉ có một bản án duy nhất là tử hình.